Gai cột sống là sự phát triển thêm ra của xương trên thân đốt sống , đĩa sụn hay dây chằng quanh khớp. Nguy cơ mắc bệnh này tăng theo độ tuổi và nam bị nhiều hơn nữ.

Có 3 nguyên do chính dẫn đến gai cột sống:

Tìm hiểu về bệnh gai cột sống

Viêm khớp cột sống mãn tính: Quá trình viêm ảnh hưởng đến phần sụn đốt sống , lâu ngày phần sụn này bị hao mòn dần , khiến bề mặt trơn láng của nó trở thành thô ráp , sần sùi và cuối cùng hai bề mặt xương tiếp xúc , cọ sát lên nhau. Đến lúc này , cơ thể sẽ có một quá trình tự điều chỉnh để khắc phục hiện tượng trên , nhưng kết quả của quá trình chỉnh sửa lại là sự hình thành gai xương. Do đó , có thể nói gai xương là một phản ứng tự nhiên của cơ thể đối với viêm.

Sự lắng đọng canxi ở các dây chằng , gân tiếp xúc với đốt sống: Trường hợp này thường gặp trong thoái hóa cột sống ở người lớn tuổi; đó là sự lắng đọng canxi dưới dạng calcipyrophosphat. Thoái hóa cột sống là một rối loạn có khả năng dẫn đến mất cấu trúc và chức năng thông thường của cột sống. Sự thoái hóa có khả năng xảy ra ở một trong các thành phần cấu tạo của cột sống: xương đốt sống , đĩa sụn , các dây chằng bám quanh khớp. Quá trình thoái hóa làm mất nước ( chiếm 80% trong sụn ) và biến chuyển một số chất , làm sụn khớp dễ bị canxi hóa.

Chấn thương: Chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống , và phản ứng của cơ thể để sửa chữa nơi bị tổn thương sẽ dẫn đến sự hình thành gai cột sống. Trong trường hợp này , gai cũng có khả năng hình thành từ sự lắng đọng canxi ở dây chằng đã dày lên do phản ứng viêm.

Nhiều người vẫn nghĩ gai có khả năng mọc rất dài và đâm vào tủy hoặc các thành phần khác. . . Thực ra , gai thường chỉ có chiều dài vài milimet. Phần nhiều gai cột sống xuất hiện ở mặt trước và bên , hiếm khi mọc ở phía sau , do đó ít chèn ép vào tủy và rễ thần kinh.

Triệu chứng thường gặp khiến bệnh nhân phải đi khám là đau thắt lưng , đau vai hoặc cổ , lan xuống cánh tay , tê tay. . . , đôi khi làm giới hạn động ở cổ , vai , thắt lưng. Phần nhiều gai cột sống gây đau do tiếp xúc với dây thần kinh  hoặc các xương đốt sống khi cử động.

Khi được thầy thuốc chẩn đoán gai cột sống , một số bệnh nhân thường nghĩ ngay đến việc mổ để cắt đi “cái gai” đáng ghét này! Nhưng thực tế việc điều trị bệnh gai cột sống thường nghiêng về bảo tồn. Những thuốc thường dụng là nhóm giảm đau kháng viêm không steroid , nhóm giãn cơ. Đôi khi người ta dùng một số dụng cụ nâng đỡ như nẹp cổ. . . Đặt giảm bớt gánh nặng lên các đốt sống bị bệnh.

Các biện pháp điều trị hỗ trợ gồm châm cứu , vật lý trị liệu ( giúp giảm đau và tăng vận động ở một số cơ khớp bị ảnh hưởng ) , tập thể dục đều đặn. Cần tránh những môn nặng bắt cột sống phải chịu một trọng lượng lớn như đẩy tạ , nhảy cao. . . Nên tập các môn thể thao dưới nước như bơi lội , aerobic để giúp giảm sức nặng của cơ thể.

Yoga cũng là một biện pháp giúp giảm trọng lượng cơ thể lên phần đốt sống bệnh , song song làm thư giãn vùng cơ bị ảnh hưởng.

Bệnh nhân phải bảo đảm trọng lượng cơ thể vừa phải , tránh tăng trọng quá mức. Về chế độ ăn , một số nghiên cứu cho rằng nên thêm muối để giúp cơ thể tái tiếp nhận một phần canxi vào máu.

Giải phẫu được đặt ra khi có sự chèn ép vào tủy , làm hẹp ống tủy hoặc các rễ thần kinh ở cột sống. Tuy nhiên , không phải cứ lấy gai đi là bệnh sẽ hết vĩnh viễn vì gai xương có khả năng mọc lại ở cùng vị trí cũ