Vôi cột sống (thoái hóa cột sống, gai cột sống) là từ ngữ đơn giản mà các bác sĩ hay dùng để chỉ tình trạng thoái hóa của các dây chằng liên kết các thân đốt sống, các đĩa đệm nằm giữa các thân đốt sống. 

Theo thời gian cũng như tùy thuộc vào mức độ làm việc lúc trẻ mà các đĩa đệm sẽ bị thoái hóa mất nước, các dây chằng bao bọc đĩa đệm bị rách làm đĩa đệm chui ra sau, vào ống sống chứa tủy sống mà người ta gọi là thoát vị đĩa đệm.
Phải cắt bảng sống vì vôi hóa cột sống
Tình trạng này càng nặng thêm khi các dây chằng dọc theo ống sống bị thoái hóa lắng tụ canxi dày lên càng làm hẹp ống sống gây chèn ép tủy sống, chèn ép các rễ thần kinh gây đau và yếu liệt chi. Khi đó các bác sĩ sẽ dùng phương pháp phẫu thuật cắt bảng sống hay nói nôm na là lấy đi các thành phần chèn ép như đĩa đệm lồi ra, các dây chằng bị vôi hóa dày lên để giải áp cho tủy sống, tránh tình trạng bị chèn ép.
Trung bình 7 – 10 ngày sau mổ, bệnh nhân có thể xuất viện, mổ nội soi hay với đường mổ nhỏ có thể xuất viện sớm hơn. Trong tháng đầu tiên bệnh nhân thường được cho mang nẹp lưng khi đi đứng để đỡ một phần cho cột sống cho đến khi mô lành hẳn. Sau khi lành mô là bắt đầu giai đoạn tập vật lý trị liệu.
Việc phẫu thuật chỉ lấy đi phần đĩa đệm chèn ép mà không thể điều chỉnh các tư thế xấu gây đau lưng, do vậy bệnh nhân cần phải tránh các động tác gây đau như cúi khom lưng, tư thế nửa, nằm nửa ngồi gây mất độ cong sinh lý cột sống, ngồi xổm hay ngồi làm việc quá lâu với lưng cong… và một trong số những nguyên nhân tại sao sau khi phẫu thuật bệnh nhân vẫn còn đau chính là không bỏ được các tư thế xấu của lưng.
Tốt nhất, khi có dấu hiệu đau bất thường ở thắt lưng, bệnh nhân nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân gây bệnh sớm, ở giai đoạn đầu bệnh vôi hóa cột sống điều tri theo Đông y sẽ rất hiệu quả do đi vào căn nguyên của bệnh để điều trị, đặc biệt là rất an toàn không gây tác dụng phụ.